Californië neemt SB 934 aan: de zorgen over voorzichtige gendertherapie

In Californië is een wet aangenomen die volgens critici verstrekkende gevolgen kan hebben voor therapeuten die niet meteen kiezen voor medische affirmatie bij jongeren met genderverwarring. Senator Scott Wiener diende SB 934 op 29 januari 2026 in (bron). In een eerdere versie, die in juni 2026 in de Assembly voorlag, kreeg wie als minderjarige was behandeld tot 22 jaar na het bereiken van de meerderjarigheid de tijd om een schadeclaim in te dienen. Voor volwassen cliënten gold een termijn van tien jaar na de laatste behandelsessie, en daarnaast vijf jaar na het ontdekken van de schade (bron). Wie als kind in therapie was, had een behandelaar daarmee tot zijn veertigste kunnen aanklagen. Die civiele bepaling staat niet in de wet zoals de gouverneur die op 26 september 2026 ondertekende. De uiteindelijke wet legt een nieuwe definitie vast van 'pogingen tot verandering van seksuele gerichtheid of genderidentiteit' en verbiedt die bij patiënten onder de 18 jaar, op straffe van tuchtmaatregelen door de instantie die de behandelaar zijn licentie verleent (bron).

Een ruime definitie van 'conversie'

De wet presenteert zich als een aanscherping van het bestaande verbod op conversietherapie bij minderjarigen. Verboden zijn praktijken van een bevoegde behandelaar die een patiënt naar een vooraf bepaalde uitkomst voor seksuele gerichtheid of genderidentiteit proberen te sturen, waaronder het 'onderdrukken of inperken' van de genderidentiteit of genderexpressie van de patiënt. Uitgezonderd zijn onder meer niet-sturende psychotherapieën die identiteitsverkenning en zelfinzicht ondersteunen zonder een bepaalde uitkomst na te streven, en begeleiding die de genderidentiteit van de patiënt respecteert zoals de patiënt die zelf ervaart en omschrijft (bron). Journalist Gerald Posner stelt in Just the Facts dat de definitie in de praktijk veel breder kan uitpakken (bron). Zijn voorbeeld is hypothetisch: een therapeut die met een dertienjarige onderzoekt of haar verwarring samenhangt met bijvoorbeeld autisme, heeft de patiënt in de ogen van de advocaat van een eiser naar de identiteit van haar geboortesekse 'gestuurd'. Wat in de spreekkamer zorgvuldige, afwachtende begeleiding heet, kan in die lezing als verboden 'conversie' worden uitgelegd.

Wat er op het spel stond voor therapeuten

In de versie met de civiele bepaling kon een oud-cliënt vergoeding eisen voor medische kosten, kosten van geestelijke gezondheidszorg, gederfd inkomen en immateriële schade, plus advocaatkosten. Punitieve schadevergoeding was mogelijk als het gedrag van de behandelaar opzettelijk, onderdrukkend, frauduleus of kwaadwillig was (bron). De commissie Justitie van de Assembly nam het voorstel op 9 juni 2026 aan met 9 tegen 3 stemmen. De Assembly stemde op 19 augustus met 58 tegen 18 voor de gewijzigde tekst en de Senaat ging daar op 20 augustus met 27 tegen 9 mee akkoord (bron). Op 26 september 2026 werd SB 934 wet, als hoofdstuk 469 van de wetten van 2026 (bron).

Een detransitioner als waarschuwing

Onder de mensen die tegen het wetsvoorstel getuigden was volgens Posner Jonni Skinner, een 23-jarige detransitioner. Skinner beschreef zichzelf als een vrouwelijke jongen die voortdurend werd gepest en bij wie later hoogfunctionerend autisme werd vastgesteld; meer over die combinatie staat in onderzoek naar autisme en genderdysforie. Online kreeg hij als tiener van transinfluencers te horen dat zijn leven beter zou worden als hij zijn lichaam veranderde (bron). Posner betoogt dat Skinner therapie nodig had die had kunnen bevragen of een autistisch, gendernonconform en gepest kind werkelijk een meisje was, en dat juist die aanpak door SB 934 juridisch riskant wordt voor de therapeut die hem toepast.

De vertaalslag naar Nederland

Ook in het debat over de Nederlandse conversiewet keert de vraag telkens terug waar een neutraal, verkennend gesprek ophoudt en waar een verboden poging tot 'conversie' begint. SB 934 laat zien hoe gevoelig die grens ligt zodra ze wettelijk is vastgelegd: de wettekst zondert niet-sturende verkenning uit, terwijl critici vrezen dat de behoedzame zorg die bedoeld is om kinderen tijd te geven er in de praktijk toch onder kan vallen.