Californisch wetsvoorstel SB 934 maakt voorzichtige gendertherapie juridisch risicovol

In Californië ligt een wetsvoorstel op tafel dat verstrekkende gevolgen kan hebben voor therapeuten die niet meteen kiezen voor medische affirmatie bij jongeren met genderverwarring. Senator Scott Wiener, die eerder al conversietherapie voor minderjarigen liet verbieden, wil met SB 934 de verjaringstermijn voor schadeclaims tegen zulke therapeuten oprekken tot 22 jaar na hun achttiende verjaardag — voor volwassen cliënten geldt een termijn van tien jaar. Wie als kind in therapie was, kan een behandelaar dus tot zijn veertigste nog aanklagen.

Een ruime definitie van 'conversie'

Het wetsvoorstel presenteert zichzelf als een aanscherping van het bestaande verbod op conversietherapie: de dwingende, vaak schadelijke pogingen uit het verleden om iemands geaardheid of genderidentiteit te 'corrigeren'. Critici wijzen er echter op dat de definitie in de praktijk veel breder uitpakt. Een therapeut die eerst wil uitzoeken of genderverwarring bij een kind samenhangt met autisme, trauma of sociale druk — en die de verwarring ziet afnemen zonder dat er ooit een medische stap is gezet — kan achteraf worden neergezet als iemand die de jongere 'terugstuurde' naar de eigen geboortesekse. Wat in de spreekkamer gewoon zorgvuldige, afwachtende begeleiding heet, wordt in een rechtszaal ineens verboden 'conversie'.

Wat er op het spel staat voor therapeuten

Bij een geslaagde claim kan een oud-cliënt vergoeding eisen voor medische kosten, geestelijke gezondheidszorg, gederfd inkomen en immateriële schade — met de mogelijkheid van punitieve schadevergoeding wanneer fraude wordt aangetoond. Daarmee legt de wet claims wegens 'conversie' op één lijn met claims wegens seksueel misbruik in de jeugd, wat qua verjaringstermijn en ernst een zware juridische lading geeft aan elk therapeutisch gesprek dat niet direct op affirmatie uitkomt. Het wetsvoorstel haalde de Assembly Judiciary Committee met 7 tegen 3 stemmen en wordt breed verwacht aangenomen en ondertekend te worden.

Een detransitioner als waarschuwing én tegenvoorbeeld

Opvallend is dat juist detransitioners in het debat worden aangehaald als bewijs van het probleem dat SB 934 zegt op te lossen — en tegelijk als voorbeeld van wie erdoor geraakt kan worden. Jonni Skinner, een 23-jarige detransitioner die als autistische, gepeste tiener online werd verteld dat een medische transitie zijn problemen zou oplossen, getuigde dat juist een voorzichtige, verkennende aanpak hem had kunnen behoeden voor onomkeerbare stappen. Diezelfde voorzichtige aanpak is het nu precies wat SB 934 juridisch riskant maakt voor de therapeut die hem toepast.

De vertaalslag naar Nederland

Nederland kent geen equivalent van SB 934, maar het patroon is bekend: ook in het debat over de Nederlandse conversiewet keert de vraag telkens terug waar een neutraal, verkennend gesprek ophoudt en waar een verboden poging tot 'conversie' begint. SB 934 laat zien hoe die grens, eenmaal wettelijk vastgelegd, in de praktijk kan opschuiven — niet naar de historische misstanden waar het verbod ooit voor bedoeld was, maar naar de behoedzame zorg die juist bedoeld is om kinderen tijd te geven.