De wettekst van de conversiewet

De officiële naam, het dossier en de kernbepalingen van de Wet strafbaarstelling conversiehandelingen — met verwijzing naar de authentieke bronteksten.

Officiële naam en dossier

Het gaat om het initiatiefvoorstel Paulusma, Becker, Westerveld, Dobbe en Kostic: Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en enige andere wetten in verband met het strafbaar stellen van handelingen gericht op het veranderen of onderdrukken van de seksuele gerichtheid of genderidentiteit. Een eerdere versie van het voorstel noemde ook genderexpressie; in het gewijzigd voorstel van wet dat de Tweede Kamer aannam en in de wet zoals die in Staatsblad 2026, 294 is gepubliceerd staat dat woord niet, al dragen enkele latere Eerste Kamerstukken nog de oude titel. De citeertitel is Wet strafbaarstelling conversiehandelingen, dossiernummer 36178 (bron).

Waar in de wet

De wet voegt een nieuwe strafbepaling toe aan het Wetboek van Strafrecht: artikel 285ba Sr (en artikel 297b van het Wetboek van Strafrecht BES). Daarmee wordt het uitvoeren én het aanbieden van conversiehandelingen strafbaar (bron).

De kern van de strafbaarstelling

Strafbaar is wie in de uitoefening van een ambt, beroep of bedrijf of in het verband van een organisatie stelselmatig of anderszins op indringende wijze handelingen verricht met het oogmerk de seksuele gerichtheid of genderidentiteit van een persoon te veranderen of te onderdrukken. De wet onderscheidt daarbij twee gedragingen:

• Uitvoeren van conversiehandelingen — bij minderjarigen, en bij meerderjarigen als er misbruik wordt gemaakt van uit feitelijke omstandigheden voortvloeiend overwicht. De maximumstraf is een jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie; twee jaar bij een gewoonte of bij twee of meer verenigde personen.
• Aanbieden van conversiehandelingen — het openlijk aanbieden van zulke diensten, en het rechtstreeks aanbieden ervan aan een minderjarige. De maximumstraf is zes maanden gevangenisstraf of een geldboete van de derde categorie.

Juist de begrippen stelselmatig en indringend zijn bepalend voor de reikwijdte — en tegelijk het meest bekritiseerd. We analyseren dat in de vage kern van de wet.

Wat er volgens de indieners buiten valt

De wettekst zelf sluit twee dingen uit: het oproepen tot terughoudendheid, voorzichtigheid of reflectie rond een sociale of medische transitie telt niet als oogmerk om te veranderen of te onderdrukken (lid 2), en de arts of andere zorgverlener die handelt volgens de voor hem geldende zorgvuldigheidseisen is niet strafbaar (lid 7). Volgens de indieners valt ook een incidenteel pastoraal of psychotherapeutisch getint gesprek buiten de strafbepaling; bij zulke gesprekken is er volgens hen in de regel pas sprake van 'stelselmatig of anderszins op indringende wijze' als over een zekere periode en met hoge intensiteit druk wordt uitgeoefend. Een eenmalige handeling kan er wel onder vallen als zij indringend is; de indieners noemen het eenmalig toedienen van elektroshocks (bron). Critici vinden die grens onvoldoende scherp — zie grondrechten onder druk en de gevolgen voor de genderzorg.

Status

De Tweede Kamer nam het voorstel op 9 september 2025 aan. De Eerste Kamer debatteerde op 2 juni 2026 en nam de wet op 16 juni 2026 aan met 57 stemmen voor en 15 tegen (bron). De wet van 11 september 2026 is op 30 september 2026 gepubliceerd in Staatsblad 2026, 294 (bron) en treedt op 1 januari 2027 in werking, zo bepaalt het besluit van 11 september 2026 in Staatsblad 2026, 295 (bron). Lees het debat in de Eerste Kamer.