Conversiewet door de Eerste Kamer: wat verandert er nu echt?

Op 16 juni 2026 stemde de Eerste Kamer in met de Wet strafbaarstelling conversiehandelingen: bij een hoofdelijke stemming stemden 57 leden voor en 15 tegen; drie van de 75 leden brachten geen stem uit (verslag van de stemming, Eerste Kamer). Daarmee is een wetsvoorstel dat op 5 augustus 2022 werd ingediend eindelijk aangenomen. Tegen stemden de SGP, de PVV, Forum voor Democratie, de Fractie-Walenkamp, de Fractie-Beukering, drie leden van de BBB en de ChristenUnie op het lid Holterhues na (Eerste Kamer, wetsvoorstel 36.178). Voor de initiatiefnemers — onder wie Wieke Paulusma (D66) en Bente Becker (VVD) — is dit een jarenlange inspanning die tot een afronding komt. De wet staat inmiddels in het Staatsblad en treedt op 1 januari 2027 in werking. Maar wat de wet in de praktijk gaat betekenen, is daarmee nog niet beantwoord.

Wat de wet precies verbiedt

De Wet strafbaarstelling conversiehandelingen voegt artikel 285ba toe aan het Wetboek van Strafrecht. Strafbaar is wie in de uitoefening van een ambt, beroep of bedrijf of in het verband van een organisatie "stelselmatig of anderszins op indringende wijze" handelingen verricht met het oogmerk de seksuele gerichtheid of genderidentiteit van een minderjarige te veranderen of te onderdrukken. Hetzelfde geldt bij een meerderjarige als daarbij misbruik wordt gemaakt van overwicht. Ook het openlijk aanbieden van zulke handelingen en het rechtstreeks aanbieden ervan aan een minderjarige is strafbaar (Staatsblad 2026, 294). De wet treedt op 1 januari 2027 in werking (Staatsblad 2026, 295).

Het probleem zit in het woord "genderidentiteit"

Wat voor seksuele gerichtheid een uitgemaakte zaak lijkt — niemand twijfelt eraan dat "praten iemand hetero maken" schadelijke onzin is — ligt voor genderidentiteit veel gevoeliger. Zoals dit artikel eerder liet zien, is genderidentiteit geen meetbaar gegeven maar een zelfgerapporteerd concept. De wettekst bevat twee uitzonderingen. Volgens het tweede lid van artikel 285ba valt het oogmerk om op te roepen tot "terughoudendheid, voorzichtigheid of reflectie ten aanzien van een sociale of medische transitie" niet onder het verbod, en volgens het zevende lid is de arts of andere zorgverlener die handelt volgens de voor hem geldende zorgvuldigheidseisen niet strafbaar (Staatsblad 2026, 294). Tegenstanders in de Eerste Kamer vonden dat niet genoeg. SGP-senator Schalk vroeg wat er gebeurt als een hulpverlener adviseert om nog geen transitiestappen te zetten en noemde de grens van "onderdrukkend" niet te trekken (Eerste Kamer, debatsamenvatting 2 juni 2026). Senator Beukering noemde bij de stemming de begrippen "stelselmatig", "indringend", "onderdrukken" en "genderidentiteit" te ruim en te onzeker (verslag van de stemming). Een therapeut die met een genderdysfore tiener onderzoekt of de worsteling ook andere oorzaken kan hebben, moet er dus op vertrouwen dat die uitzonderingen in de praktijk ruim genoeg worden uitgelegd.

Waarom dit meer is dan een woordenspel

De Cass Review, het Britse onafhankelijke onderzoek naar genderzorg voor kinderen en jongeren, schrijft in het eindrapport uit 2024 dat geen enkele lhbtq+-groep aan conversiepraktijken mag worden blootgesteld. Het rapport noemt het tegelijk essentieel om de psychosociale en psychische problemen te onderzoeken die bij genderdysfore jongeren kunnen meespelen, en noemt het schadelijk om die psychologische begeleiding gelijk te stellen aan conversietherapie (paragraaf 11.5 en 11.6). Britse behandelaars vertelden de onderzoekers dat zij bezorgd zijn over de uitleg van mogelijke wetgeving tegen conversiepraktijken; volgens het rapport moeten in zulke wetgeving sterke waarborgen staan, zodat behandelaars die hun professionele verantwoordelijkheid nemen geen juridisch risico lopen (paragraaf 17.21 en 17.22, eindrapport van de Cass Review). De Nederlandse wet bevat zulke waarborgen in het tweede en zevende lid; of ze sterk genoeg zijn, was de kern van de kritiek in de Eerste Kamer. Handhaving is bovendien geen abstractie: PVV-senator Bezaan vroeg in het debat hoe het Openbaar Ministerie moet bewijzen wat iemands oogmerk was (Eerste Kamer, debatsamenvatting 2 juni 2026).

Wanneer de wet ingaat

De wet is op 11 september 2026 bekrachtigd en op 30 september 2026 in het Staatsblad geplaatst (Staatsblad 2026, 294). Bij koninklijk besluit van 11 september 2026 is de inwerkingtreding bepaald op 1 januari 2027 (Staatsblad 2026, 295). Voor hulpverleners, ouders en jongeren die nu al met vragen over gender worstelen, verandert er tot die datum dus nog niets in de directe praktijk — maar de onzekerheid over waar de grens precies ligt, is met het aannemen van de wet niet weggenomen. Wie wil weten wat er inhoudelijk allemaal onder de conversiewet valt, vindt de volledige uitleg in het basisartikel op deze site.

Bronnen

Eerste Kamer der Staten-Generaal, "Conversiehandelingen worden strafbaar", 16 juni 2026 — eerstekamer.nl.
Eerste Kamer der Staten-Generaal, "Conversiehandelingen strafbaar maken: debat samengevat", 2 juni 2026 — eerstekamer.nl.
Eerste Kamer der Staten-Generaal, verslag "Stemming Wet strafbaarstelling conversiehandelingen", 16 juni 2026 — eerstekamer.nl.
Eerste Kamer der Staten-Generaal, Initiatiefvoorstel Wet strafbaarstelling conversiehandelingen (36.178) — eerstekamer.nl.
Wet van 11 september 2026 (Wet strafbaarstelling conversiehandelingen), Staatsblad 2026, 294 — zoek.officielebekendmakingen.nl.
Besluit van 11 september 2026 tot vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding, Staatsblad 2026, 295 — zoek.officielebekendmakingen.nl.
Wetsvoorstel-dossier 36178, Wet strafbaarstelling conversiehandelingen — zoek.officielebekendmakingen.nl.
Cass, H. (2024), Independent review of gender identity services for children and young people: Final report — web.archive.org.