Hij hielp conversietherapie verbieden — nu zegt hij dat de wet er zelf een nieuwe vorm van beschermt

Peter Gajdics was jarenlang een van de drijvende krachten achter het Canadese verbod op conversietherapie. Hij hielp het eerste gemeentelijke verbod in Vancouver door te voeren en bleef actief tot het nationale verbod, dat in december 2021 door het Canadese parlement werd aangenomen en dertig dagen later, in januari 2022, van kracht werd (bron). Toch heeft hij daar volgens Stella O'Malley, die hem sprak in een aflevering van Beyond Gender, inmiddels spijt van. Volgens Gajdics beschermt de wet die conversietherapie moest uitbannen, inmiddels een nieuwe variant ervan: jonge homo's en lesbiennes die via medische gendertransitie van hun aantrekkingskracht op hetzelfde geslacht af worden geholpen.

Zes jaar in een therapeutische sekte

Gajdics' overtuiging is geworteld in eigen ervaring. Hij kwam eind jaren tachtig uit de kast als homo en zocht daarna hulp bij een psychiater, die hem liet intrekken in een woning met vijf of zes andere patiënten. Wat volgde waren zes jaar in wat Gajdics zelf omschrijft als een sekteachtige omgeving: geïsoleerd van de buitenwereld, met primal-screamtherapie in een beklede kamer in de kelder en de patiënten die kookten, schoonmaakten en huisdieren verzorgden voor de psychiater. Het doel van de behandeling verschoof al snel: niet langer verwerking van het misbruik uit zijn jeugd, maar het terugbrengen van Gajdics naar wat de psychiater, vertaald, zijn 'aangeboren heteroseksualiteit' noemde. Hij kreeg meerdere antidepressiva, waarvan één volgens O'Malley opliep tot 600 milligram per dag, wekelijkse ketamine-injecties en aversietherapie opgelegd. Zijn geaardheid veranderde niet.

Een klacht bij het College of Physicians and Surgeons en een rechtszaak wegens een medische fout leverden Gajdics weinig genoegdoening op: de psychiater ontkende iets verkeerd te hebben gedaan, bleef praktiseren en de zaak werd buiten de rechter om geschikt. Gajdics verwerkte de ervaring later in zijn memoir The Inheritance of Shame.

Van conversietherapie naar 'gender-affirming care'

Toen Gajdics na 2020 de scherpe stijging zag van jongeren die zich als trans identificeren, herkende hij patronen uit zijn eigen jeugd. Als kind was hij wat nu 'gender non-conforming' zou heten: een gevoelige jongen die liever met poppen speelde, met zijn moeder kookte en met meisjes omging, en die na seksueel misbruik op zijn zesde of zevende zich op zijn dertiende stiekem verkleedde in de kleren van zijn zus. Hij was aangetrokken tot jongens, maar homoseksualiteit was in het Canada van die tijd nauwelijks bespreekbaar. Gajdics vermoedt dat hij, was hij nu opgegroeid, al snel als trans zou zijn bestempeld en op een medisch traject terecht zou zijn gekomen — de chemische versie van wat hem als volwassene therapeutisch werd aangedaan.

Volgens Gajdics raakten seksuele geaardheid en genderidentiteit in de publieke beeldvorming stevig aan elkaar gekoppeld na de zelfdoding van de Amerikaanse tiener Leelah Alcorn eind 2014; hij legt het keerpunt in 2015. In april van dat jaar sprak het Witte Huis onder president Obama, in antwoord op een petitie, steun uit voor een verbod op conversietherapie bij minderjarigen (bron).

Isolement na eigen twijfel

Toen de Canadese conversietherapiewet eind 2021 door het parlement kwam, voelde Gajdics naar eigen zeggen niets, geen opwinding en geen gevoel van overwinning — hij keek de stemming alleen thuis, tijdens de coronalockdown. Later ontdekte hij dat zijn eigen verhaal was opgenomen in een boek van de Canadese academicus Florence Ashley over 'trans conversion practices', terwijl hij als homoseksuele man een heel andere behandeling had ondergaan. Voor Gajdics het bewijs dat de geschiedenis van conversietherapie tegen homoseksuelen was opgegaan in een nieuw politiek narratief rond genderidentiteit. Toen hij dat publiekelijk begon te benoemen, keerden voormalige medestanders zich tegen hem en werd hij weggezet als transfoob — in een beweging die volgens hem inmiddels meer gericht is op het beschermen van toegang tot medische transitie dan op het beschermen van homoseksuele jongeren tegen ongewenste behandeling.