Hij hielp conversietherapie verbieden — nu zegt hij dat de wet er zelf een nieuwe vorm van beschermt

Peter Gajdics was jarenlang een van de drijvende krachten achter het Canadese verbod op conversietherapie. Hij hielp het eerste gemeentelijke verbod in Vancouver door te voeren en bleef actief tot de nationale wet in 2022 werd aangenomen. Toch vertelde hij onlangs in de podcast Beyond Gender van Stella O'Malley dat hij spijt heeft van wat die wet is geworden. Volgens Gajdics beschermt de wet die conversietherapie moest uitbannen, inmiddels een nieuwe variant ervan: jonge homo's en lesbiennes die via medische gendertransitie van hun aantrekkingskracht op hetzelfde geslacht af worden geholpen.

Zes jaar in een therapeutische sekte

Gajdics' overtuiging is geworteld in eigen ervaring. Als jonge homoseksuele man in Canada kwam hij eind jaren tachtig in behandeling bij een psychiater die hem liet intrekken in een woning met vijf of zes andere patiënten. Wat volgde waren zes jaar in wat Gajdics zelf omschrijft als een sekteachtige omgeving: geïsoleerd van de buitenwereld, met primal-screamtherapie in een geluiddichte kelderkamer en de patiënten die kookten, schoonmaakten en huisdieren verzorgden voor de psychiater. Het doel van de behandeling verschoof al snel: niet langer verwerking van het misbruik uit zijn jeugd, maar het terugbrengen van Gajdics naar wat de psychiater zijn 'aangeboren heteroseksualiteit' noemde. Hij kreeg extreem hoge doses antidepressiva, wekelijkse ketamine-injecties en aversietherapie opgelegd. Zijn geaardheid veranderde niet.

Twee rechtszaken en een klacht bij de medische tuchtraad leverden Gajdics weinig genoegdoening op: de psychiater bleef praktiseren en de zaak werd buiten de rechter om geschikt. Gajdics verwerkte de ervaring later in zijn memoir The Inheritance of Shame.

Van conversietherapie naar 'gender-affirming care'

Toen Gajdics na 2020 de scherpe stijging zag van jongeren die zich als trans identificeren, herkende hij patronen uit zijn eigen jeugd. Als kind was hij wat nu 'gender non-conforming' zou heten: een gevoelige jongen die liever met poppen speelde dan met ander speelgoed voor jongens, en die na seksueel misbruik op zijn zesde of zevende zich op zijn dertiende stiekem verkleedde in de kleren van zijn zus. Hij was aangetrokken tot jongens, maar homoseksualiteit was in het Canada van die tijd nauwelijks bespreekbaar. Gajdics vermoedt dat hij, was hij nu opgegroeid, al snel als trans zou zijn bestempeld en op een medisch traject terecht zou zijn gekomen — de chemische versie van wat hem als volwassene therapeutisch werd aangedaan.

Volgens Gajdics raakten seksuele geaardheid en genderidentiteit in het publieke debat definitief met elkaar verweven na de zelfdoding van de Amerikaanse tienerYouTuber Leelah Alcorn in 2014, waarna ook president Obama opriep tot een verbod op conversietherapie. Dat momentum hielp de wetgeving versnellen, maar maakte het volgens Gajdics ook onmogelijk om nog onderscheid te maken tussen het beschermen van homoseksuele jongeren tegen dwang, en het ongemoeid laten van medische transitietrajecten bij jongeren met een complexe, nog onduidelijke identiteit.

Isolement na eigen twijfel

Toen de Canadese conversietherapiewet eind 2021 door het parlement kwam, voelde Gajdics naar eigen zeggen geen triomf maar leegte — hij keek de stemming alleen thuis, tijdens de coronalockdown. Later ontdekte hij dat zijn eigen verhaal, zonder zijn medeweten, was opgenomen in een academisch boek over 'trans conversion practices', terwijl hij als homoseksuele man een heel andere behandeling had ondergaan. Voor Gajdics het bewijs dat de geschiedenis van conversietherapie tegen homoseksuelen volledig was opgeslokt door een nieuw narratief rond genderidentiteit. Toen hij dat publiekelijk begon te benoemen, keerden voormalige medestanders zich tegen hem en werd hij weggezet als transfoob — in een beweging die volgens hem inmiddels meer gericht is op het beschermen van toegang tot medische transitie dan op het beschermen van homoseksuele jongeren tegen ongewenste behandeling.