Godsdienstvrijheid onder druk: wat de conversiewet betekent voor pastorale gesprekken

Op 16 juni 2026 stemde de Eerste Kamer in met de Wet strafbaarstelling conversiehandelingen, het initiatiefwetsvoorstel van de Kamerleden Paulusma, Becker, Westerveld, Dobbe en Kostić. Slechts 15 van de 75 senatoren stemden tegen; D66, VVD, GroenLinks-PvdA, SP en de Partij voor de Dieren steunden het voorstel, samen met onder meer Volt, CDA en JA21. Voor twee christelijke partijen, de SGP en de ChristenUnie, was de uitkomst een tegenvaller — niet omdat zij dwang of drang rond seksuele geaardheid en genderidentiteit willen verdedigen, maar omdat zij vrezen dat de wet ook raakt aan iets dat volgens hen nooit strafbaar hoorde te worden: het gewone pastorale gesprek.

Wat de wet precies verbiedt

De wettekst richt zich op "stelselmatig en indringend" gedrag dat gericht is op het veranderen of onderdrukken van iemands seksuele gerichtheid of genderidentiteit, wanneer dat beroepsmatig of in georganiseerd verband gebeurt bij minderjarigen of kwetsbare volwassenen. Ook het aanbieden of promoten van zulke praktijken valt eronder. Op overtreding staan boetes die kunnen oplopen tot tienduizenden euro's, met een maximale gevangenisstraf van twee jaar. Voor de wetgever is het doel helder: nooit meer dat iemand tegen zijn wil in een therapeutisch of religieus traject wordt geduwd om "anders" te worden.

De zorg van SGP en ChristenUnie

Precies in die formulering "stelselmatig en indringend" zit volgens de twee partijen het probleem. Waar houdt een gewoon gesprek op en begint een conversiehandeling? Een dominee die met een worstelende jongere in gesprek gaat, een mentor die vanuit geloofsovertuiging meedenkt over identiteit, een ouder die vragen stelt in plaats van te bevestigen — volgens SGP en ChristenUnie kunnen die situaties in theorie al onder de vage kernbegrippen van de wet vallen, ook als er geen dwang of herhaalde druk in het spel is. De vrees is niet zozeer dat rechters dat ook daadwerkelijk zo zullen uitleggen, maar dat de onduidelijkheid zelf al een afschrikkend effect heeft: hulpverleners en geestelijken die liever zwijgen dan het risico lopen vervolgd te worden.

Twee agenda's in één wetstekst

Een deel van de verwarring komt voort uit de dubbele reikwijdte van de wet: die beschermt zowel seksuele gerichtheid als genderidentiteit, twee onderwerpen met een heel verschillende voorgeschiedenis. Klassieke conversietherapie tegen homoseksualiteit — de aversietherapie en "reparatieve" programma's uit de vorige eeuw — is breed veroordeeld en verdient geen verdediging. Maar het samenvoegen van dat verleden met het actuele debat over hoe je met jongeren praat over genderidentiteit maakt de wet volgens critici breder dan nodig, juist op het punt waar geloofsgemeenschappen zich zorgen maken: het vrijwillige, verkennende gesprek dat geen enkele uitkomst oplegt.

Wat er nu moet gebeuren

Zolang er geen jurisprudentie is die de grens tussen pastorale zorg en strafbare beïnvloeding scherper trekt, blijft de onzekerheid waar SGP en ChristenUnie voor waarschuwden bestaan. Voor kerken en religieuze jongerenwerkers betekent dat afwachten hoe het Openbaar Ministerie de wet in de praktijk gaat toepassen — met het risico dat terughoudendheid uit voorzichtigheid net zo goed jongeren met vragen over hun identiteit in de kou laat staan als de dwang die de wet wilde uitbannen.