Amerikaans Hooggerechtshof geeft therapeut gelijk in zaak over Colorado-verbod op conversietherapie

Op 31 maart 2026 deed het Amerikaanse Hooggerechtshof een uitspraak die het conversietherapiedebat in de Verenigde Staten op zijn kop zet. In de zaak Chiles v. Salazar oordeelden acht van de negen rechters dat de Colorado-wet die conversietherapie voor minderjarigen verbiedt, toegepast op de gesprekstherapie van de klaagster, spraak reguleert op basis van standpunt, en dat de lagere rechters de wet daarom strenger hadden moeten toetsen aan het First Amendment: het grondwettelijke recht op vrije meningsuiting (bron). Voor een land waar 26 staten, Colorado meegeteld, zo'n verbod kennen, is dat geen kleine uitspraak. En ook buiten de VS is de zaak relevant, want ze legt een spanning bloot die ook in de Nederlandse conversiewet zit verstopt: waar eindigt het recht van een therapeut om vrijuit met een cliënt te spreken, en waar begint een strafbare poging tot 'conversie'?

Wat het Hof precies besliste

De zaak draaide om Kaley Chiles, een gelicentieerde counselor uit Colorado die uitsluitend gesprekstherapie aanbiedt. Sinds 2019 verbiedt de staat Colorado gelicentieerde counselors om bij minderjarigen conversietherapie toe te passen, dus te werken aan het 'veranderen' van seksuele geaardheid of genderidentiteit. Chiles stelde dat die wet haar het zwijgen oplegt over bepaalde therapeutische gesprekken, puur op basis van het standpunt dat ze daarin inneemt (bron).

Rechter Neil Gorsuch, die de meerderheidsopinie schreef, gaf haar daarin gelijk. Volgens de meerderheid reguleert de Colorado-wet, toegepast op de gesprekstherapie van Chiles, spraak op basis van standpunt. Voor zo'n beperking geldt de zwaarst mogelijke toetsingsmaatstaf: strict scrutiny. Het Hof verklaarde de wet niet zelf ongeldig, maar vernietigde de uitspraak van het hof van beroep en verwees de zaak terug naar de lagere rechter, die de wet aan die strengere maatstaf opnieuw moet beoordelen.

Een scherpe dissenting opinion en gevolgen voor 25 andere staten

Rechter Ketanji Brown Jackson, de enige dissenter, waarschuwde dat het Hof, vertaald, "een tijdperk van onprofessionele en onveilige medische zorg zou kunnen inluiden". Ze wees erop dat Colorado zich bij 25 andere staten voegde toen het conversietherapie voor minderjarigen verbood, en beschreef de wet als een verbod op een medische behandeling die de staat schadelijk acht. Rechter Elena Kagan, die wel met de meerderheid meestemde, schreef in een eigen opinie, waarbij rechter Sonia Sotomayor zich aansloot, dat een wet die wel naar inhoud maar niet naar standpunt onderscheidt een andere en moeilijkere vraag zou oproepen, en dat het Hof die vraag nu niet hoefde te beantwoorden. De uitspraak haalt dus niet automatisch elk verbod in elke staat onderuit.

De praktische impact laat zich aflezen aan de zaak over het vergelijkbare verbod in Michigan. Een federaal hof van beroep had die wet in december 2025, nog vóór de uitspraak van het Hooggerechtshof, al voorlopig geblokkeerd op grond van het First Amendment (bron). Eind juli 2026 verbood een federale rechter de staat Michigan blijvend om het verbod te handhaven, in een beschikking waarmee de staat zelf had ingestemd (bron).

Wat dit zegt over de Nederlandse conversiewet

De Amerikaanse en de Nederlandse wet zijn niet één op één te vergelijken: de Nederlandse Wet strafbaarstelling conversiehandelingen, die de Eerste Kamer op 16 juni 2026 aannam, stelt het beroepsmatig of in organisatieverband uitvoeren en het aanbieden van conversiehandelingen strafbaar (bron). Toch legt Chiles v. Salazar een probleem bloot dat ook in het Nederlandse debat telkens terugkeert, en dat op deze site al eerder onderwerp was: hoe scherp valt te definiëren waar een neutraal, verkennend gesprek ophoudt en waar een strafbare poging tot 'conversie' begint? Ook in de Eerste Kamer ging het over de reikwijdte van de wet: een motie van het lid Schalk en anderen noemde de toevoeging 'stelselmatig of anderszins op indringende wijze' "van wezenlijk belang voor de reikwijdte van de wet" (bron). Die vraag wordt des te scherper nu WPATH zich in een Amerikaanse rechtszaak verweert met het argument dat de uitspraken in haar behandelrichtlijn meningen zijn waarvoor zij niet aansprakelijk kan worden gesteld, zoals de Amerikaanse toezichthouder FTC dat verweer in zijn processtuk weergeeft (bron).