Amerikaans Hooggerechtshof schrapt verbod op conversietherapie voor minderjarigen

Op 31 maart 2026 deed het Amerikaanse Hooggerechtshof een uitspraak die het conversietherapiedebat in de Verenigde Staten op zijn kop zet. In de zaak Chiles v. Salazar oordeelden acht van de negen rechters dat de Colorado-wet die conversietherapie voor minderjarigen verbiedt, in strijd is met het First Amendment: het grondwettelijke recht op vrije meningsuiting. Voor een land waar inmiddels ruim 25 staten een vergelijkbaar verbod kennen, is dat geen kleine uitspraak. En ook buiten de VS is de zaak relevant, want ze legt een spanning bloot die ook in de Nederlandse conversiewet zit verstopt: waar eindigt het recht van een therapeut om vrijuit met een cliënt te spreken, en waar begint een strafbare poging tot 'conversie'?

Wat het Hof precies besliste

De zaak draaide om Kaley Chiles, een gelicentieerde counselor uit Colorado die cliënten begeleidt die worstelen met hun seksuele geaardheid of genderidentiteit. Sinds 2019 verbiedt de staat Colorado professionals in de geestelijke gezondheidszorg om bij minderjarigen te werken aan het 'veranderen' van seksuele geaardheid of genderidentiteit. Chiles stelde dat die wet haar het zwijgen oplegt over bepaalde therapeutische gesprekken, puur op basis van het standpunt dat ze daarin inneemt.

Rechter Neil Gorsuch, die de meerderheidsopinie schreef, gaf haar daarin gelijk. Volgens Gorsuch reguleert de Colorado-wet niet louter gedrag met een spraakcomponent, maar spraak als spraak: de wet bepaalt welk 'perspectief' een therapeut wel en niet mag uiten tegenover een cliënt die daar zelf voor kiest. Dat maakt het volgens de meerderheid een vorm van viewpoint discrimination, waarvoor de zwaarst mogelijke toetsingsmaatstaf geldt: strict scrutiny. Het hof verwees de zaak terug naar de lagere rechter, die de wet aan die strengere maatstaf opnieuw moet beoordelen.

Een scherpe dissenting opinion en gevolgen voor 25 staten

Rechter Ketanji Brown Jackson, de enige dissenter, waarschuwde dat de uitspraak de deur openzet voor "onprofessionele en onveilige medische zorg". Ze wees erop dat Colorado, samen met 25 andere staten, conversietherapie verbood op basis van medische consensus dat de praktijk niet werkt en schade kan aanrichten. Rechter Elena Kagan, die wel met de meerderheid meestemde, merkte op dat wetten die zich neutraal tot een 'viewpoint' verhouden mogelijk wél overeind kunnen blijven — wat betekent dat de uitspraak niet automatisch elk verbod in elke staat onderuithaalt, maar de juridische lat voor wetgevers wel fors hoger legt.

De praktische impact laat zich nu al aflezen aan lagere rechtszaken: een federale rechter blokkeerde kort na de uitspraak al een deel van de Michigan-wet tegen conversietherapie, met een beroep op diezelfde First Amendment-redenering. Voorstanders van een terughoudender aanpak — bekend als 'watchful waiting', waarbij een minderjarige de tijd en ruimte krijgt om tot zichzelf te komen zonder meteen op affirmatie of op verandering te sturen — zien in de uitspraak een opening om die aanpak weer bespreekbaar te maken zonder het risico op strafvervolging.

Wat dit zegt over de Nederlandse conversiewet

De Amerikaanse en de Nederlandse wet zijn niet één op één te vergelijken: de Nederlandse Wet strafbaarstelling conversiehandelingen richt zich op dwang en drang, niet op therapeutisch gesprek als zodanig. Toch legt Chiles v. Salazar een probleem bloot dat ook in het Nederlandse debat telkens terugkeert, en dat op deze site al eerder onderwerp was: hoe scherp valt te definiëren waar een neutraal, verkennend gesprek ophoudt en waar een strafbare poging tot 'conversie' begint? De Amerikaanse rechters verschilden juist op dat punt van mening — niet over het doel van de wet, maar over hoe je die grens juridisch hard genoeg maakt om therapeuten niet bij voorbaat monddood te maken. Dat is precies de vraag die ook Nederlandse rechtsgeleerden en de Eerste Kamer zich bij de eigen wet stelden.