Colorado schrapt verjaringstermijn voor conversietherapie — maar niet voor medische transitie

Vanaf 1 juli 2026 geldt in de Amerikaanse staat Colorado een wet die de verjaringstermijn schrapt voor schadeclaims wegens conversietherapie door een gelicentieerde hulpverlener in de geestelijke gezondheidszorg. Zo'n vordering kan volgens de wet, HB26-1322, "op elk moment, zonder beperking" worden ingesteld (vertaald). Dat geldt voor vorderingen die op of na 1 juli 2026 ontstaan, en voor oudere vorderingen die op die datum nog niet verjaard waren (wettekst HB26-1322). Het wetsvoorstel werd op 4 maart 2026 ingediend, enkele weken voordat het Amerikaanse Hooggerechtshof op 31 maart uitspraak deed over het bestaande verbod van Colorado (Colorado General Assembly). Interessanter dan de wet zelf is wat ze onbedoeld blootlegt: een wetgever die blijvende schade door het ene soort behandeling zonder tijdslimiet verhaalbaar maakt, en blijvende schade door het andere soort behandeling met rust laat.

Wat de nieuwe wet regelt

Colorado had al sinds 2019 een verbod op conversietherapie voor minderjarigen. Dat verbod kwam onder vuur te liggen toen Kaley Chiles, een christelijke therapeut uit Colorado Springs, het aanvocht met het argument dat het haar vrijheid van meningsuiting schendt. Het Hooggerechtshof gaf haar op 31 maart 2026 in de zaak Chiles v. Salazar met acht stemmen tegen één gelijk (Westword, 31 maart 2026). Het Hof oordeelde dat het verbod, toegepast op haar gesprekstherapie, spraak reguleert op basis van standpunt, en dat de lagere rechters een te lichte toets hadden aangelegd (uitspraak Chiles v. Salazar). Het Hof verklaarde de wet niet zelf ongeldig: de zaak ging terug naar de lagere rechter (lees hier hoe dat precedent tot stand kwam).

Met HB26-1322 koos de wetgever van Colorado een andere juridische route. De definitie van conversietherapie is neutraal gemaakt: het gaat om elke praktijk van een gelicentieerde hulpverlener in de geestelijke gezondheidszorg die een patiënt naar een vooraf bepaalde uitkomst in seksuele oriëntatie of genderidentiteit stuurt, ongeacht welke kant dat op is. De uitzondering voor hulp aan iemand in gendertransitie, die in de oude definitie stond, is geschrapt. Wie door zo'n praktijk schade lijdt, kan een civiele vordering instellen. Toegekend kunnen worden economische schade, immateriële schade en, bij opzettelijk of roekeloos handelen, exemplaire (bestraffende) schadevergoeding. En cruciaal: er is geen verjaringstermijn meer; alleen nabestaanden moeten binnen vijf jaar na het overlijden van de betrokkene procederen (wettekst HB26-1322). Zoals Colorado Sun beschrijft, behandelt de wet conversietherapie als schadelijk beroepsmatig handelen in plaats van als spraak, en geldt ze niet voor geestelijk leiders (Colorado Sun, 30 april 2026).

Een wet zonder tijdslimiet — maar niet voor iedereen

Het uitgangspunt achter het schrappen van de verjaringstermijn is op zichzelf te volgen. Volgens de wetgever wordt psychische schade door conversietherapie vaak pas jaren of decennia later zichtbaar, en houdt de bestaande verjaringstermijn voor beroepsfouten daar onvoldoende rekening mee (wettekst HB26-1322, artikel 1). Dat argument geldt naar ons oordeel net zo goed voor de medische kant van de genderzorg: een mastectomie op jonge leeftijd is niet terug te draaien, en spijt kan pas jaren later komen. Toch heft HB26-1322 de verjaringstermijn alleen op voor praktijken van gelicentieerde hulpverleners in de geestelijke gezondheidszorg. Voor claims over hormonen of operaties verandert de wet niets.

Chloe Cole, een Amerikaanse detransitioner, diende in februari 2023 in Californië een rechtszaak in tegen Kaiser Permanente. Volgens de San Francisco Chronicle begon ze op haar dertiende met puberteitsremmers en hormonen en onderging ze op haar vijftiende een dubbele mastectomie; de aanklacht noemt die behandeling ongepast. Kaiser stelt dat zijn zorg aan de medische standaard voldoet (San Francisco Chronicle, 23 februari 2023). Die zaak speelt in Californië en valt dus niet onder de wet van Colorado, maar ze laat zien om welk soort claims het gaat (de rechtszaak van Chloe Cole tegen Kaiser staat uitgebreider beschreven op genderzorgen.nl). De wetgever van Colorado erkent dus dat schade door een hulpverlener die pas laat zichtbaar wordt, zonder tijdslimiet verhaalbaar moet zijn — maar past dat principe alleen toe op sturende behandeling door hulpverleners in de geestelijke gezondheidszorg, niet op medische ingrepen, hoe onomkeerbaar het gevolg ook is.

Dat sluit aan bij wat op deze site al eerder naar voren kwam over de Nederlandse conversiewet: de vraag of de wet trans personen beschermt of de zorg zelf raakt is precies hetzelfde soort asymmetrie in een andere jas. Steeds wordt bevestigende zorg als neutraal referentiepunt genomen, en wordt alleen afwijking daarvan — exploratie, terughoudendheid, twijfel — als het risico behandeld dat om extra waarborgen vraagt. De Nederlandse wettekst bepaalt wel dat het oogmerk om op te roepen tot "terughoudendheid, voorzichtigheid of reflectie" ten aanzien van een sociale of medische transitie niet onder het strafbare oogmerk valt (Staatsblad 2026, 294).

Wat critici aandragen

The Trevor Project schrijft dat de wet het verbod van Colorado op deze "in diskrediet geraakte en schadelijke praktijk" (vertaald) overeind houdt en de definitie neutraal maakt, ongeacht de richting van de uitkomst (The Trevor Project, 8 mei 2026). De Republikeinen in het parlement van Colorado waren tegen. Afgevaardigde Matt Soper noemde het voorstel volgens Colorado Sun een "klap in het gezicht" van het Hooggerechtshof en zei over het schrappen van de verjaringstermijn: "In feite zeggen we dat er je hele leven onbeperkte aansprakelijkheid is" (vertaald; Colorado Sun, 30 april 2026). Onze duiding hier is dat beide kanten van dat debat een blinde vlek delen: in deze berichten vraagt geen van beide zich hardop af waarom eenzelfde onbeperkte aansprakelijkheid niet ook geldt voor de medische kant van genderzorg, waar een ingreep als een mastectomie onomkeerbaar is.

Voor Nederland, waar de conversiewet dezelfde asymmetrie kent tussen wat strafbaar wordt gesteld en wat als reguliere zorg buiten schot blijft, is Colorado een waarschuwing vooruit: een wet die goedbedoeld begint met het beschermen van kwetsbare mensen, kan alsnog eindigen met een wettelijk vastgelegde dubbele standaard.

Saskia Weijermars

Redactie

Bronnen