Colorado schrapt verjaringstermijn voor conversietherapie — maar niet voor medische transitie

Vanaf 1 juli 2026 geldt in de Amerikaanse staat Colorado een wet die uniek is in zijn soort: wie ooit conversietherapie onderging, kan de behandelaar voor onbeperkte tijd aanklagen. Geen verjaringstermijn van twee jaar, zoals voorheen, maar geen deadline meer — ooit. De wet, HB26-1322, is een rechtstreeks antwoord op een uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof die het oorspronkelijke verbod ondermijnde. Interessanter dan de wet zelf is wat ze onbedoeld blootlegt: een wetgever die onomkeerbare schade zwaar wil bestraffen bij het ene soort behandeling, en diezelfde onomkeerbare schade bij het andere soort behandeling met rust laat.

Wat de nieuwe wet regelt

Colorado had al sinds 2019 een verbod op conversietherapie voor minderjarigen. Dat verbod kwam onder vuur te liggen toen een christelijke therapeut naar het Hooggerechtshof stapte met het argument dat het verbod haar verbood om met cliënten te praten over het verminderen van ongewenste gevoelens of gedrag — een inhoudelijke, richtinggebonden beperking van spraak. Het Hof gaf haar in maart 2026 in de zaak Chiles v. Salazar gelijk: voor zover het verbod gesprekstherapie raakte, moest het de zwaarste toets doorstaan, en daar faalde het (lees hier hoe dat precedent tot stand kwam).

De Colorado-wetgever herschreef de wet daarop met een truc: niet de richting van het gesprek wordt strafbaar of aansprakelijk gesteld, maar het aantoonbare gevolg. HB26-1322 laat slachtoffers een civiele procedure starten tegen de licentiehoudende hulpverlener, en tegen de instelling die deze aanstelde en superviseerde. Toegekend kunnen worden economische schade, immateriële schade én exemplaire (bestraffende) schadevergoeding. En cruciaal: er is geen verjaringstermijn meer. Zoals Colorado Sun beschrijft, moet de wet zo het beschermingsdoel overeind houden zonder de grondwettelijke fout van de oude wet te herhalen (Colorado Sun, 30 april 2026).

Een wet zonder tijdslimiet — maar niet voor iedereen

Het uitgangspunt achter het schrappen van de verjaringstermijn is op zichzelf te volgen: wie als kind of jongvolwassene onder druk werd gezet om iets aan zichzelf te veranderen, beseft dat soms pas jaren later, en de gevolgen kunnen levenslang doorwerken. Dat argument geldt echter net zo hard, zo niet harder, voor de andere kant van de genderzorg. Wie op jonge leeftijd puberteitsremmers, kruishormonen of een mastectomie kreeg op basis van een diagnose die achteraf niet klopte, ondervindt daarvan eveneens pas na jaren de volle omvang — onvruchtbaarheid, littekenweefsel, een stem die niet meer terugkeert. Toch gelden voor die claims gewoon de normale verjaringstermijnen voor medische aansprakelijkheid.

Chloe Cole, de bekendste Amerikaanse detransitioner, klaagde Kaiser Permanente aan voor de dubbele mastectomie die ze op zestienjarige leeftijd onderging na naar eigen zeggen nauwelijks onderzoek vooraf. Die rechtszaak moet, in tegenstelling tot een toekomstige claim onder HB26-1322, binnen de gewone termijnen en met de gebruikelijke bewijslast worden gevoerd (de rechtszaak van Chloe Cole tegen Kaiser staat uitgebreider beschreven op genderzorgen.nl). De wetgever van Colorado erkent dus impliciet dat onomkeerbare schade door een hulpverlener onbeperkt verhaalbaar moet zijn — maar past dat principe selectief toe, op basis van welke richting de behandeling op ging, niet op basis van de ernst van het gevolg.

Dat sluit aan bij wat op deze site al eerder naar voren kwam over de Nederlandse conversiewet: de vraag of de wet trans personen beschermt of de zorg zelf raakt is precies hetzelfde soort asymmetrie in een andere jas. Steeds wordt bevestigende zorg als neutraal referentiepunt genomen, en wordt alleen afwijking daarvan — exploratie, terughoudendheid, twijfel — als het risico behandeld dat om extra waarborgen vraagt.

Wat critici aandragen

De Trevor Project noemt de wet een belangrijke stap ter bescherming van lgbtq-jongeren tegen schadelijke praktijken (The Trevor Project, augustus 2026), en benoemt niet dat de wet zelf een keuze maakt over welke behandelrichting als schadelijk genoeg geldt om zonder tijdslimiet aansprakelijk te zijn. Westword beschrijft dat Republikeinse afgevaardigden in het Coloradaanse parlement juist waarschuwden dat de wet therapeuten kan raken die alleen maar zorgvuldig en open het gesprek aangingen over iemands twijfels, zonder ooit een uitkomst te forceren (Westword, 2026). Onze duiding hier is dat beide kanten van dat debat een blinde vlek delen: geen van beide vraagt zich hardop af waarom eenzelfde onbeperkte aansprakelijkheid niet ook geldt voor de medische kant van genderzorg, waar de ingrepen aantoonbaar minstens zo onomkeerbaar zijn als een reeks gesprekken.

Voor Nederland, waar de conversiewet dezelfde asymmetrie kent tussen wat strafbaar wordt gesteld en wat als reguliere zorg buiten schot blijft, is Colorado een waarschuwing vooruit: een wet die goedbedoeld begint met het beschermen van kwetsbare mensen, kan alsnog eindigen met een wettelijk vastgelegde dubbele standaard.

Saskia Weijermars

Redactie

Bronnen